جوش یا آکنه یکی از شایعترین مشکلات پوستی است که بسیاری از افراد در دورهای از زندگی خود آن را تجربه میکنند. این عارضه فقط مختص نوجوانان نیست و ممکن است در هر سنی، از دوران بلوغ تا بزرگسالی، ظاهر شود. درمان جوش و درمان جای جوش زمانی نتیجه بهتری خواهد داشت که ابتدا علت ایجاد آن بهدرستی شناخته شود؛ زیرا همه جوشها منشأ یکسانی ندارند و هر نوع آن ممکن است به روش درمانی متفاوتی نیاز داشته باشد. بسیاری از افراد با دیدن اولین جوش، به سراغ درمانهای خانگی یا محصولات مختلف میروند؛ اما همه این روشها مؤثر نیستند و گاهی حتی باعث تشدید التهاب یا باقی ماندن جای جوش میشوند. در این مقاله از کلینیک زیبایی ساریه امیدی به بررسی روشهایی اصولی برای درمان اسکارهای فعال میپردازیم.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین کلینیک تزریق فیلر لب در پاسداران
جوش (آکنه) چیست؟
جوش یا آکنه (Acne Vulgaris) یک بیماری التهابی پوستی است که زمانی ایجاد میشود که دهانه فولیکولهای مو با چربی (سبوم) و سلولهای مرده پوست مسدود شوند. در این شرایط محیط مناسبی برای رشد باکتریهای طبیعی پوست، بهویژه Cutibacterium acnes، فراهم میشود و در نتیجه التهاب، قرمزی و انواع مختلف جوش به وجود میآید. جوش بیشتر در نواحیای دیده میشود که غدد چربی فعالتری دارند؛ مانند صورت، پیشانی، بینی، چانه، شانهها، سینه و پشت برای هخمین فیشیال معمولا به پاکسازی جوش ها کمک میکند. شدت آکنه در افراد مختلف متفاوت است. برخی تنها چند جوش سرسیاه یا سرسفید دارند، در حالی که بعضی دیگر دچار جوشهای بزرگ، دردناک و کیستی میشوند که اگر بهموقع درمان نشوند، ممکن است جای زخم یا لک دائمی روی پوست باقی بگذارند. نکته مهم این است که آکنه نشانه کثیف بودن پوست نیست. این بیماری نتیجه عوامل مختلفی مانند تغییرات هورمونی، فعالیت غدد چربی، التهاب و عوامل ژنتیکی است و به همین دلیل، درمان مؤثر آن معمولاً نیازمند شناسایی علت اصلی ایجاد جوش است.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین کلینیک تزریق فیلر گونه در پاسداران
علل ایجاد جوش
جوش معمولاً به یک دلیل واحد ایجاد نمیشود، بلکه حاصل ترکیب چند عامل مختلف است. شناخت این عوامل کمک میکند علاوه بر انتخاب روش مناسب برای درمان، از ایجاد جوشهای جدید نیز تا حد زیادی پیشگیری شود.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین کلینیک تزریق کانتورینگ صورت در پاسداران
تغییرات هورمونی
یکی از مهمترین دلایل ایجاد جوش، تغییرات هورمونی است. در دوران بلوغ، بارداری، قاعدگی یا برخی اختلالات هورمونی مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)، تولید هورمونهای آندروژن افزایش پیدا میکند. این هورمونها غدد چربی پوست را فعالتر میکنند و با افزایش ترشح سبوم، احتمال بسته شدن منافذ پوست و ایجاد آکنه بیشتر میشود. به این اکنه ها جوش هورمونی میگویند. در ادامه به بررسی روش های درمان جوش هورمونی میپردازیم.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین کلینیک تزریق فیلر زاویه فک در پاسداران
ترشح بیش از حد چربی پوست
چربی طبیعی پوست برای حفظ رطوبت و محافظت از آن ضروری است، اما زمانی که غدد چربی بیش از اندازه سبوم تولید کنند، این چربی با سلولهای مرده پوست ترکیب شده و منافذ را مسدود میکند. این اتفاق اولین مرحله در شکلگیری بسیاری از انواع جوش است.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین کلینیک لیزر موهای زائد در پاسداران
رشد باکتریهای پوست
روی پوست همه افراد باکتریهایی بهطور طبیعی زندگی میکنند. یکی از این باکتریها Cutibacterium acnes است که در شرایط عادی مشکلی ایجاد نمیکند. اما زمانی که منافذ پوست بسته شوند، این باکتری در محیط بدون اکسیژن تکثیر شده و باعث التهاب، قرمزی و تشکیل جوشهای چرکی میشود.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین کلینیک لیزر ترک های پوستی در پاسداران
انواع جوش
همه جوشها شبیه هم نیستند و هر کدام ظاهر، شدت و روش درمان متفاوتی دارند. تشخیص نوع جوش کمک میکند درمان مناسبتری انتخاب شود و از بدتر شدن وضعیت پوست جلوگیری شود. در ادامه با رایجترین انواع جوش آشنا میشوید.
| نوع جوش | ظاهر | شدت | احتمال باقی ماندن جای جوش |
|---|---|---|---|
| جوش سرسیاه (Blackhead) | منافذ باز با نقطه سیاه روی سطح پوست | خفیف | بسیار کم |
| جوش سرسفید (Whitehead) | برجستگی کوچک سفید یا همرنگ پوست | خفیف | کم |
| پاپول (Papule) | برجستگی قرمز، سفت و بدون چرک | متوسط | متوسط |
| پوسچول (Pustule) | جوش قرمز با مرکز سفید یا زرد حاوی چرک | متوسط | متوسط |
| ندول (Nodule) | توده بزرگ، سفت و دردناک در عمق پوست | شدید | زیاد |
| جوش کیستیک (Cystic Acne) | جوش بزرگ، ملتهب، دردناک و پر از ترشحات | شدید | بسیار زیاد |
جوش خفیف، متوسط و شدید؛ کدامیک نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
شدت آکنه یکی از مهمترین عواملی است که نوع درمان را مشخص میکند. در آکنه خفیف معمولاً تعداد کمی جوش سرسیاه، سرسفید یا چند جوش التهابی کوچک روی پوست دیده میشود و این وضعیت اغلب با اصلاح روتین مراقبت از پوست، استفاده از محصولات درمانی مناسب و در صورت نیاز داروهای موضعی قابل کنترل است. در آکنه متوسط، تعداد جوشها بیشتر میشود و علاوه بر جوشهای سرسیاه و سرسفید، پاپول و پوسچول نیز ظاهر میشوند. التهاب در این مرحله قابل توجه است و اگر درمان مناسب انجام نشود، احتمال باقی ماندن لک و اسکار افزایش پیدا میکند تا جایی که نیاز به ایزر لک صورت پیدا میکنید. در آکنه شدید، جوشهای بزرگ، دردناک، ندولار یا کیستیک ایجاد میشوند و ممکن است بخش وسیعی از صورت یا بدن را درگیر کنند. این نوع آکنه معمولاً بدون درمان پزشکی بهبود پیدا نمیکند و خطر ایجاد اسکار دائمی در آن زیاد است. اگر جوشها بزرگ، دردناک یا کیستی هستند، پس از بهبود جای جوش یا فرورفتگی روی پوست باقی میماند، با وجود چند هفته مراقبت بهبود محسوسی ایجاد نشده، آکنه باعث کاهش اعتمادبهنفس شده یا بهطور ناگهانی و شدید در بزرگسالی ظاهر شده است، بهتر است هرچه زودتر به پزشک متخصص پوست مراجعه کنید.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین کلینیک تزریق بوتاکس در پاسداران
روشهای خانگی درمان جوش
بسیاری از افراد با مشاهده اولین جوش به سراغ درمانهای خانگی میروند. بعضی از این روشها ممکن است در کاهش التهاب یا کنترل چربی پوست تا حدی مفید باشند، اما باید توجه داشت که هیچ درمان خانگی نمیتواند جایگزین درمان پزشکی آکنه متوسط یا شدید شود. اگر جوشها ماندگار، دردناک یا گسترده هستند، مراجعه به پزشک بهترین انتخاب است.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین کلینیک بوتاکس پیشانی در پاسداران
درمان جوش با کمپرس سرد
اگر جوش متورم و دردناک شده باشد، قرار دادن کمپرس سرد روی آن به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه میتواند التهاب، قرمزی و درد را تا حدی کاهش دهد. کمپرس سرد باعث درمان آکنه نمیشود، اما علائم آن را موقتاً کمتر میکند.
درمان جوش با عسل طبیعی
عسل به دلیل داشتن خواص ضدباکتری و ضدالتهابی، ممکن است به کاهش التهاب برخی جوشهای سطحی کمک کند. با این حال، شواهد علمی کافی وجود ندارد که عسل بهتنهایی درمان مؤثری برای آکنه باشد.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین کلینیک درمان ریزش مو در پاسداران
چای سبز
برخی مطالعات نشان دادهاند که عصاره یا ژل چای سبز میتواند التهاب پوست و ترشح چربی را تا حدودی کاهش دهد. البته تأثیر آن معمولاً محدود است و نباید انتظار درمان کامل جوش را از آن داشت.
درمان جوش با روغن درخت چای
روغن درخت چای در بعضی افراد میتواند به کاهش باکتریها و التهاب کمک کند، اما استفاده مستقیم از آن ممکن است باعث تحریک یا حساسیت پوست شود. در صورت استفاده، باید از فرآوردههای استاندارد و رقیقشده استفاده کرد.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین کلینیک تزریق فیلر خط خنده در پاسداران
درمانهای دارویی و پزشکی جوش
اگر جوشها با رعایت روتین پوستی و درمانهای خانگی بهبود پیدا نکنند یا از نوع متوسط و شدید باشند، معمولاً پزشک درمان دارویی را پیشنهاد میکند. نوع دارو با توجه به شدت آکنه، نوع پوست، سن، شرایط هورمونی و سابقه پزشکی هر فرد انتخاب میشود. به همین دلیل دارویی که برای یک فرد نتیجه خوبی دارد، ممکن است برای فرد دیگری مناسب نباشد.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین کلینیک تزریق فیلر زیر چشم در پاسداران
بنزوئیل پراکسید (Benzoyl Peroxide)
بنزوئیل پراکسید یکی از رایجترین داروهای موضعی برای درمان آکنه خفیف تا متوسط است. این دارو با کاهش تعداد باکتریهای مولد آکنه و کم کردن التهاب، به بهبود جوشها کمک میکند. همچنین احتمال ایجاد مقاومت آنتیبیوتیکی را کاهش میدهد و به همین دلیل در بسیاری از موارد همراه با سایر داروهای موضعی تجویز میشود. در هفتههای اول استفاده ممکن است خشکی، قرمزی یا پوستهریزی خفیف ایجاد شود که معمولاً با تنظیم دفعات مصرف قابل کنترل است.
رتینوئیدهای موضعی
رتینوئیدهایی مانند آداپالن، ترتینوئین و تازاروتن از مؤثرترین داروها برای درمان آکنه هستند. این داروها با جلوگیری از بسته شدن منافذ پوست، کاهش تشکیل کومدونها و تسریع نوسازی سلولهای پوستی، هم در درمان جوشهای فعلی و هم در پیشگیری از ایجاد جوشهای جدید نقش مهمی دارند. در شروع درمان ممکن است پوست کمی خشک یا تحریک شود، بنابراین معمولاً پزشک توصیه میکند مصرف آنها بهتدریج آغاز شود.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین کلینیک تزریق فیلر چانه در پاسداران
آنتیبیوتیکهای موضعی و خوراکی
زمانی که آکنه همراه با التهاب و جوشهای چرکی باشد، پزشک ممکن است آنتیبیوتیکهای موضعی مانند کلیندامایسین یا آنتیبیوتیکهای خوراکی مانند داکسیسایکلین یا مینوسایکلین را تجویز کند. این داروها با کاهش التهاب و کنترل رشد باکتریهای مرتبط با آکنه باعث بهبود پوست میشوند. برای جلوگیری از ایجاد مقاومت دارویی، معمولاً آنتیبیوتیکها به تنهایی و برای مدت طولانی مصرف نمیشوند و اغلب همراه با بنزوئیل پراکسید یا رتینوئیدها تجویز خواهند شد.
داروهای هورمونی
در برخی از خانمها علت اصلی آکنه، تغییرات هورمونی است. در این شرایط ممکن است پزشک از داروهایی مانند قرصهای جلوگیری از بارداری یا اسپیرونولاکتون برای کنترل ترشح هورمونهای مؤثر بر غدد چربی استفاده کند. این داروها تنها برای افراد مناسب تجویز میشوند و مصرف آنها باید کاملاً تحت نظر پزشک باشد.
ایزوترتینوئین (راکوتان)
ایزوترتینوئین یکی از مؤثرترین داروها برای درمان آکنه شدید، ندولار یا کیستیک است. این دارو با کاهش قابل توجه فعالیت غدد چربی، جلوگیری از بسته شدن منافذ و کاهش التهاب، در بسیاری از افراد باعث بهبود چشمگیر آکنه میشود. با وجود اثربخشی بالا، ایزوترتینوئین داروی حساسی است و ممکن است عوارضی مانند خشکی پوست و لب، افزایش چربی خون یا تغییر نتایج آزمایشهای کبدی ایجاد کند. همچنین مصرف آن در دوران بارداری ممنوع است، زیرا میتواند باعث ناهنجاریهای شدید جنین شود. به همین دلیل مصرف این دارو باید تنها تحت نظر پزشک متخصص انجام شود.
روشهای تخصصی کلینیکی درمان جوش
همانطور که بالاتر نیز عنوان کردیم در برخی افراد، درمان دارویی به تنهایی برای کنترل آکنه کافی نیست یا به دلیل شدت التهاب، احتمال باقی ماندن جای جوش وجود دارد. در این شرایط پزشک ممکن است از روشهای تخصصی کلینیکی در کنار درمان دارویی استفاده کند. انتخاب هر روش به نوع جوش، شدت آکنه، رنگ پوست و شرایط فرد بستگی دارد و همه افراد به یک درمان مشابه نیاز ندارند.
لیزر درمانی
در برخی انواع آکنه، لیزر میتواند با کاهش فعالیت غدد چربی، کم کردن التهاب و کنترل باکتریهای مولد آکنه به بهبود پوست کمک کند. علاوه بر این، برخی از انواع لیزر مثل لیزر فرکشنال برای کاهش قرمزی و درمان جای جوش نیز کاربرد دارند. معمولاً برای رسیدن به نتیجه مناسب، انجام چند جلسه درمانی لازم است و نوع لیزر باید توسط پزشک انتخاب شود.
پیلینگ شیمیایی
پیلینگ شیمیایی با استفاده از اسیدهایی مانند سالیسیلیک اسید یا گلیکولیک اسید، لایههای سطحی پوست را بهطور کنترلشده لایهبرداری میکند. این روش به باز شدن منافذ، کاهش جوشهای سرسیاه و سرسفید، کنترل چربی پوست و بهبود لکهای باقیمانده پس از آکنه کمک میکند. تعداد جلسات درمان بر اساس وضعیت پوست هر فرد تعیین میشود.
درمان جوش با میکرونیدلینگ
میکرونیدلینگ بیشتر برای درمان جای جوش و اسکارهای فرورفته استفاده میشود تا درمان جوش فعال. در این روش با ایجاد سوراخهای بسیار ریز روی پوست، روند ترمیم طبیعی پوست و تولید کلاژن تحریک میشود. اگر آکنه هنوز فعال و ملتهب باشد، معمولاً ابتدا باید التهاب کنترل شود و سپس درمان اسکار آغاز گردد.
تزریق کورتون داخل ضایعه
برای جوشهای کیستی بزرگ، دردناک و بسیار ملتهب، پزشک ممکن است تزریق مقدار کمی کورتون داخل ضایعه را پیشنهاد کند. این روش میتواند التهاب و درد را در مدت کوتاهی کاهش دهد و احتمال باقی ماندن اسکار را کمتر کند. تزریق کورتون تنها برای موارد خاص انجام میشود و نباید بهصورت خودسرانه یا مکرر استفاده شود.
تخلیه کومدون و جوشهای مقاوم
در بعضی موارد، پزشک با استفاده از ابزارهای استریل و تکنیکهای استاندارد، جوشهای سرسیاه یا سرسفید مقاوم را تخلیه میکند. انجام این کار در محیط درمانی، احتمال آسیب به پوست و ایجاد جای جوش را نسبت به دستکاری کردن جوشها در خانه کاهش میدهد.
